Demokratët ende janë në telashe - Opinione - Kosova Sot
Demokratët ende janë në telashe

Demokratët ende janë në telashe

 Ata janë pothuajse në pikën më të ulët në 100 vjetët e fundit

Shkruan: Fareed Zakaria

Vlen të përmendet se të ashtuquajturit neoliberalë - tregtarë të lirë, si Bill Clinton, Blair dhe Gerhard Schroeder i Gjermanisë, në të vërtetë fituan zgjedhje pas zgjedhjeve dhe janë trashëguesit e tyre të krahut të majtë që vazhdojnë të humbin

Me sukseset e tyre këtë javë në zgjedhjet primare të Kalifornisë, demokratët janë gjithnjë e më optimistë për perspektivat e tyre për zgjedhjet afatmesme. Por ata duhet të marrin parasysh pamjen më të madhe kur është fjala për politikën e majtë dhe të djathtë këto ditë. Gjatë dekadës së kaluar, qendra e majtë është shkatërruar në aspektin elektoral në të gjithë Perëndimin. Nëse demokratët nuk përballen me këtë realitet dhe nuk planifikojnë një strategji për të zmbrapsur këtë valë baticash të humbjes, ata mund të befasohen për të keq edhe një herë këtë nëntor.

Kriza financiare globale

Kur e krahason përfaqësimin e tyre në Kongres, legjislaturat e shtetit dhe guvernatorët, demokratët janë pothuajse në pikën më të ulët në 100 vjetët e fundit. Por, ata nuk janë vetëm. David Miliband, sekretari i Jashtëm britanik, vërejti në vitin 2011 se një vit më parë, Partia laburiste kishte korrë rezultatin e saj të dytë më të keq për gati një shekull. Në Suedi gjatë të njëjtit vit, vuri në dukje Miliband, socialdemokratët dolën më së keqi që nga viti 1911. Në Gjermani, në vitin 2009, socialdemokratët, dikur dominues, kishin korrur rezultatin më të keq që kur u krijua Republika Federale më 1949. Në Francë, për largimin e institucioneve, rezultatet e fundit kishin qenë më keq se çdo herë që nga viti 1969. Gjërat kanë ndryshuar pak që prej vitit 2011, megjithëse më së shumti për të keq. Situata është edhe më e çuditshme kur e konsideroni sfondin. Dhjetë vjet pas fillimit të rënies ekonomike më të keqe që nga Depresioni i Madh - një krizë financiare globale e shkaktuar në masë të madhe nga pakujdesia e sektorit privat - partitë që janë dënuar janë kryesisht në të majtë dhe ata që shpërblehen janë kryesisht në të djathtë. Pse? Për t'iu përgjigjur kësaj pyetjeje, një grup studiuesish botuan një libër të shkëlqyer vjeshtën e kaluar me titull "Pse humbet e majta: Rënia e qendrës së majtë në perspektivën krahasuese". Në parathënien e librit, Sheri Berman, një profesor në Kolegjin Barnard, thekson se përgjigjet sillen rreth tre faktorëve. I pari ka të bëjë me udhëheqësit. Personalitetet kanë rëndësi në politikë. Mendoni për dallimet midis Donald Trumpit dhe Hillary Clintonit në aftësitë e tyre për të frymëzuar pasuesit dhe për të komunikuar në mënyrë efektive. Tony Blair, ishkryeministri britanik, kohët e fundit më vuri në dukje se i vetmi udhëheqës i qendrës së majtë të një vendi të madh perëndimor është Justin Trudeau i Kanadasë. Nuk është një aksident që Trudeau është karizmatik dhe nxiti votuesit me mesazhin e tij "me diell". Presidenti francez Emmanuel Macron, i cili mund të konsiderohet i qendrës së majtë, ka demonstruar talente të ngjashme. Konsideroni, në të kundërtën, Partia Laburiste e Britanisë, e cila tani është udhëhequr për dy cikle nga njerëz jo interesantë për britanikët.

Politikanët e këqij

Por, udhëheqësit nuk mund të jetë shpjegimi kryesor, sepse fenomeni i humbjes së krahut të majtë është shumë i përhapur. Nuk mund të ndodhë që e majta kudo, njëkohësisht, të jetë e udhëhequr nga politikanë të këqij. Faktori i dytë sipas Berman është natyra e sistemeve ekonomike të epokës së pas Luftës së Dytë Botërore, me forca të mëdha të fuqisë punëtore të unifikuar, sektorë prodhimi, ekonomi të rregulluar dhe rrjete sigurie. Kjo ekonomi e tregut social - e mbizotëruar edhe në Shtetet e Bashkuara - u krijua kryesisht nga e majta. Kështu, Berman argumenton, kur ky sistem u gjet i kërcënuar nga globalizimi dhe teknologjia e informacionit, dhe më pas u pasua nga kriza financiare, ishte e majta që u gjet më së shumti në një humbje se si t'i përgjigjej politikisht. (Në Shtetet e Bashkuara të paktën e djathta mund të pohonte disi në mënyrë të palogjikshme se, nëse do të kishin ekzistuar vetëm tregje të pastra të lira, kriza nuk do të kishte ndodhur kurrë.) Majtistët e dëmtuan veten më tej, sipas mendimit tim, duke u kthyer menjëherë kundër vetvetes, se kurrë nuk duhej të kishin përqafuar tregjet në radhë të parë. Vlen të përmendet se të ashtuquajturit neoliberalë - tregtarë të lirë si Bill Clinton, Blair dhe Gerhard Schroeder i Gjermanisë, në të vërtetë fituan zgjedhje pas zgjedhjeve dhe janë trashëguesit e tyre të krahut të majtë që vazhdojnë të humbin. Faktori i tretë i Bermanit është më drejtpërdrejt ideologjik. Dhe këtu, mendoj, e majta përballet me sfidën e saj më të madhe. Në të gjithë botën, politika është zhvendosur nga çështjet thelbësore të ekonomisë në ato të identitetit. Ndoshta kjo është për shkak të rritjes së një klase të mesme masive. Ndoshta kjo sepse, partitë majtas dhe djathtas nuk kanë programe kushedi sa të ndryshme - sigurisht krahasuar me 50 vjet më parë, kur shumë nga të majtët donin të shtetëzonin industrinë dhe shumë njerëz në të djathtën nuk dëshironin të ofronin asnjë rrjet të sigurisë sociale. Por për çfarëdo arsye, njerëzit sot preken më shumë nga çështjet e racës, fesë, përkatësisë etnike, gjinisë dhe identitetit. Dhe për këto çështje, e majta përballet me një dilemë. Ajo nuk mund të festojë identitetin dhe diversitetin pa shkaktuar një reagim kundër popullatës së vjetër, më të bardhë. Berman përmblodhi sfidën për mua në një bisedë. "E majta ka qenë gjithmonë në lidhje me një vizion shpresëdhënës për të ardhmen, në të cilën gjithkush përparon". Por, kur një pjesë e madhe e publikut është e frikësuar dhe pesimiste - dhe nostalgjike për një botë të shkuar - ofrimi i shpresës shitet me vështirësi.

(Kosova Sot)

13 orë e 0 minuta më parë
18/10/18