Si të promovohet politika zhvillimore?

Publikuar: E marte 19 Shkurt 2013, 18:10 0 Komente

Më shumë disiplinë me menaxhimin e parasë publike

Nt/ Nevojat për zhvillim cilësor kërkojnë angazhim më serioz për ecje më të shpejtë drejt zhvillimit dhe reformave në të gjithë sektorët, e veçmas në qeverisjen e vendit

Shkruan: Arif SHALA

Politika zhvillimore duhet të jetë shumëdimensionale, parashikuese dhe këmbëngulëse me reforma në të gjitha sferat, dhe me përkrahje të jashtme e mobilizim të faktorit vendor. Politikat ekonomike varen nga stabiliteti makroekonomik, nga niveli i përgjegjshmërisë, cilësia profesionale, ndershmëria e lidershipit të vendit dhe funksionimi i institucioneve. Pra, varet nga kapaciteti kadrovik i politikëbërjes ekonomike e të vendimmarrjeve, nga kultura politike e ekonomike e qytetarëve, niveli i konsolidimit ekzistues të bizneseve ekzistuese, ndikimet politike e ekonomike nga jashtë, nga oferta monetare etj. Varësisht nga kuptimi permanent i zhvillimeve ekonomike dhe parashikimi i proceseve vendore e globale duhet të bëhen politika të mirëfillta qëllimore e parashikuese për rritje e zhvillim. Njëra ndër politikat promovuese të Qeverisë duhet të jetë rregullimi nëpërmjet legjislacionit sa më të plotë, të qartë, jo të kundërthënshëm, stabil e të qëndrueshëm dhe implementues në të gjitha sferat që kanë të bëjnë me rritjen e zhvillimin ekonomik dhe luftimin e dukurive negative në të gjitha nivelet dhe sferat.

Infrastruktura legjislative

Të promovohet legjislacion mbi çështjet e pronësisë, biznesit, tregtisë, tregut financiar, duke përfshirë letrat me vlerë me qëllim të krijimit dhe mobilizimit të burimeve të investimeve, sigurinë e investimeve dhe bashkinvestimeve të investitorëve të jashtëm dhe të brendshem, partneritetit publiko-privat etj., si dhe gjyqësi garantuese e efikase. Planifikimet dhe sigurimi i infrastrukturës përkatëse më rregullativat territoriale në nivel lokal dhe kombëtar, është kushti i parë dhe i domosdosëëm për zhvillim. Mungesa e saj pengon dhe pamundëson zhvillimin. Kërkohet infrastrukturë legjislative,institucionale, fizike, energjetike, telefonike etj., të planifikuar për procese afatgjata zhvillimore e me politikat infrastrukturore integruese rajonale dhe globale. P.sh. të planifikohen rrugët, hapësirat e zhvillimit urban, tregjet, zonat agrare, agro-industriale, industriale, energjetika, zonat turistike etj. Hartimi i politikave sipas vizionit zhvillimor duhet të jenë të ngritura në sistem kombëtar e informacion të kompletuar, përkatësisht përcaktimi i fushave e prioriteteve afatshkurtra, afatmesme e afatgjata. Këto politika të jenë sa më transparente, të përpunuara sipas një sistemi bashkëkohor të informacionit për të gjitha nivelet e sektorët e administrimit në Kosovë. Promovimi i këtyre planifikimeve e projekteve promovon zhvillim. Partneriteti publiko-privat është domosdoshmëri për angazhimin e kapitalit privat në sferat publike e shtetërore. Ky partneritet, ndër të tjera, kursen buxhetin, ngase kursen mjete buxhetore që duheshin angazhuar në atë sferë. Promovimi i mirëfilltë i këtij partneriteti mundëson zhvillim të shpejtë e dinamik. Por, kuptohet, nëse janë të shprehura dukuritë negative, atëherë ky proces mund të jetë edhe sferë e korrupsionit, keqpërdorimit e jozhvillimit. Politikat ekonomike të rritjes dhe zhvillimit bëhen duke krijuar e stimuluar nivelet integruese e bashkëpunuese me vendet fqinje dhe në BE-në. Bëhen edhe nëpërmjet politikave ekonomike fiskale, subvencionimin dhe krijimin e lehtësirave të nevojshme për projektet zhvillimore, lirimin nga doganat të importit të teknologjisë prodhuese e shërbyese, lehtësimin e procedurave për hapjen e bizneseve e projekteve nga investitorët e jashtëm etj. Anëtarësimi dhe bashkëpunimi me bankat dhe institucionet financiare zhvillimore të jashtme është një domosdoshmëri për zhvillim. Andaj, plotësimi i rekomandimeve, sugjerimeve e kritereve të tyre janë prioritet. Integrimi i suksesshëm i ekonomisë kosovare më atë globale është tregues i zhvillimit, ngase ky integrim sado i vështirë e kontradiktor të jetë, si proces është i pashmangshëm dhe faktor i zhvillimit. Tregtia globale dhe biznesi ndërkombëtar ka rezultuar në rënien e kostos së transportit dhe specializimin. Aplikimi i teknologjisë së avancuar dhe konkurrenca e ka rritur produktivitetin dhe nevojën për tregje të reja, për lëvizjen e kapitalit, lëvizjen e informatave dhe TI-së, si dhe nevojën për treg të avancuar financiar e bankar, për ta rritur fuqinë blerëse edhe në vendet më pak të zhvilluara, për t’u mundësuara blerjen e mallrave e shërbimeve. E gjithë kjo po ndikon dhe do të ndikojë në uljen e diferencave në zhvillim.

Proceset globale e regjionale vlejnë edhe për Kosovën

Këto rrethana globale e regjionale vlejnë edhe për Kosovën. Andaj, politikat zhvillimore duhet përshtatur sa më shpejt dhe sa më shumë këtyre proceseve. Njëra ndër preokupimet zhvillimore në Republikën e Kosovës është zbutja e papunësisë e varfërisë, që sipas statistikave është tejet e theksuar dhe me pasoja. Me liberalizimin e vizave do të kishte punësime për moshat e reja që njohin gjuhët, si dhe shkollim jashtë vendit. Përpjekja për thithje të donacioneve për komunitete dhe shtresa të margjinalizuara dhe në varfëri ekstreme do ta zbusë situatën. Politikat sociale për të varfrit janë të domosdoshme për të arritur siguri elementare për të rinjtë, që të rriten shëndosh dhe të sigurojnë shkollim cilësor. Të kërkohen mënyra që këta të rinj të përkrahen gjatë shkollimit dhe përkujdesje shëndetësore. Të merren praktikat e vendeve që i kanë zbutur këto probleme. Pasojat e papunësisë dhe varfërisë janë pengesë e madhe e zhvillimit, dhe anasjelltas përpjekjet e zbutjes së këtyre dukurive janë domosdoshmëri për zhvillim. Kërkohet angazhim i shumanshëm edhe në stimulime kulturore dhe përkrahje konkrete për krijimin e mundësive për investime të veçanta, e politika përkatëse për punësim dhe zbutje të varfërisë. Në programin e zhvillimit ekonomik të Qeverisë, shikuar në aspektin deklarativ e teorik duket ambicioz dhe i arsyetuar, por është i përgjithësuar e jo specifik në kohë dhe mundësi konkrete e të bazuar. Pra, nevojat për zhvillim cilësor kërkojnë angazhim më serioz dhe promovime këmbëngulëse për ecje më të shpejtë drejt zhvillimit dhe reformave në të gjithë sektorët, e veçmas në qeverisjen e vendit. Qytetaret dhe institucionet politike ndërkombëtare e edhe ato financiare kërkojnë disiplinë në procesin e menaxhimit të parasë publike dhe procesin e prokurimit. Pra, kërkojnë luftimin e korrupsionit, krimit të organizuar e papërgjegjshmërisë. Ky është prioritet mbi prioritetet.

(Autori është drejtor i Institutit për Studime Zhvillimore Ekonomike “Progres”.)

 

 

 

Printo Dërgo
  • di

Komente


Opinionet e fundit

arkivi i lajmeve