Kuptimi i ekuilibrit dhe kundërpeshës në shtetin kushtetues demokratik

Kuptimi i ekuilibrit dhe kundërpeshës në shtetin kushtetues demokratik
Kuptimi i ekuilibrit dhe kundërpeshës në shtetin kushtetues demokratik

Ali Hertica

  • 24 nëntor 2021 - 09:50

Shkruan: Mr.Ali Hertica

Në këto reflektime të përgjithshme i kam vënë vetes synim të gjej një përgjigje për pyetjen se si përcaktohet në praktikë funksionimi i administratës publike në shtetin tonë kushtetues demokratik, nga ku mund të shpjegohet ky funksionim, çfarë problemesh lindin në atë funksionim dhe si këto probleme mund të eliminohen ose të paktën të reduktohen.Në qendër të këtyre konsideratave janë ekuilibri dhe varësia reciproke. Balanca midis shtetit dhe shoqërisë civile dhe ndërvarësia e tyre.Ekuilibri brenda trias politica dhe varësia reciproke e ligjvënësit, administratës dhe gjyqtarit.Balanca brenda qeverisjes dhe ndërvarësia e administratorëve, zyrtarëve të politikave dhe zbatuesve profesionistë të shërbimeve publike (p.sh. mësues dhe edukatorë, punonjës të kujdesit në shtëpi, punonjës policie etj.).

Karakteristikat e shtetit kushtetues demokratik "liria personale dhe politike, pluraliteti kulturor dhe diversiteti i pikëpamjeve për jetën e mirë dhe për shoqërinë e drejtë dhe moderimin, institucional si dhe kulturor dhe social (shih shënimin 1) – mund të lulëzojë vetëm nga hiri i një ekuilibri institucional, i cili është i pamundur pa një kundërpeshë, nga hiri i dialogut që humbet kuptimin e tij pa kontradiktë, nga hiri i një caktimi të qartë të përgjegjësisë që nënkupton njohjen reciproke të funksionit institucional të secilit.Aty ku nuk ka kundërpeshë institucionale, nuk dëgjohen kontradikta dhe mbivendosen përgjegjësitë, herët a vonë rrezikohet stabiliteti i shtetit kushtetues demokratik.Në një shtet kushtetues demokratik, shumica vendos përfundimisht, por kjo duhet bërë duke respektuar të drejtat e pakicave dhe individëve, pasi të merren parasysh të gjitha argumentet, aspektet dhe interesat e përfshira, në një debat të hapur politik të ushqyer nga qytetarët kritikë nga publiku. debat dhe një shoqëri të fortë civile.Një nga mangësitë më të rëndësishme në politikën aktuale është mungesa e lidhjes midis një qeverie që po shkon gjithnjë e më shumë drejt uniformitetit dhe një shoqërie civile që po bëhet gjithnjë e më pluraliste.Në analizat e mia, mendimi i tregut që u prezantua në qeveri rreth tridhjetë vjet më parë – të menduarit për sa i përket ofertës dhe kërkesës, produkteve dhe klientëve, kostove financiare dhe përfitimeve sasiore – luan një rol të rëndësishëm. Sipas perceptimit tim, ky mendim ka kontribuar në katër disbalanca që do të theksoj shkurtimisht.

Humbja e ekuilibrit brenda trias politica, në të cilën gjyqtari është praktikisht e vetmja kundërpeshë ndaj ligjvënësve dhe qeverisë, ndërsa ligjvënësi dhe qeveria përpiqen të modelojnë shoqërinë sipas imazhit të tyre për realitetin, qytetarët i bëjnë thirrje gjykatave që të bëjnë dallimin e imazhit të tyre për realitetin. Qytetari pret një qëndrim aktiv nga gjyqtari për ta mbrojtur atë (qytetarin). Kjo e vendos gjyqtarin në një pozitë të cenueshme përballë ligjvënësit dhe administratës, sepse ai duhet të bëjë atë që legjislatura dhe administrata nuk kanë bërë. Deri ku mund të shkojë gjyqtari me këtë në një shtet kushtetues demokratik në të cilin administrata, por jo gjyqtari, është politikisht përgjegjës para parlamentit për politikën e saj.Zhdukja de fakto e 'politikës' nga institucionet dhe zyrat politike, si rezultat i së cilës administrata publike ka humbur në masë të madhe 'kapacitetin e vet-pastrimit' dhe nocioni i 'interesit publik' është bërë i pakët.

Mbajtja e ofruesve të shërbimeve publike, të cilët nuk janë më të thirrur të japin llogari për profesionalizmin e tyre dhe përgjegjësinë e tyre të përbashkët si grup profesional, por që luajnë kundër njëri-tjetrit nëpërmjet forcave të tregut dhe kontratave të performances.Tharing' (shih shënimin 2) të qytetarisë dhe shoqërisë civile, sepse qytetarët shihen si 'klientë' të qeverisë dhe nuk kanë shansin të mbajnë përgjegjësi të përbashkët për zgjidhjen e problemeve sociale si qytetarë, bartës të funksioneve publike.

Shkrimet në këtë rubrikë nuk shprehin qëndrimet e gazetës "Kosova Sot Online".