Pse politikanët gënjejnë njerëzit dhe cilat janë arsyet

Nga Mr.Ali Hertica

Të gjithë gënjejnë,ky është një fakt i provuar mirë i psikologjisë njerëzore. Një pyetje më e mirë është pse politikanët gënjejnë zakonisht me pasoja shumë më të mëdha për shoqërinë që as nuk i marrin në konsideratë.Arsyet pse politikanët gënjejnë, mashtrojnë, vjedhin, komplotojnë, godasin pas shpine, mbulojnë dhe shesin njerëzit janë të thjeshta. Njerëz egoistë, sipërfaqësorë, mendjengushtë, dritëshkurtër, shpesh të këqij, vendosin njerëzit më të këqij në detyrë për përfitimin e tyre. Pse habitet dikush që udhëheqësit tanë janë narcisistë, të fiksuar pas pushtetit, perversë, hajdutë dhe gënjeshtarë .Ka kaluar shumë koha që kemi dalë me një formë të re qeverisjeje që eliminon si korrupsionin ashtu edhe budallallëkun. Do të zhdukemi shpejt nga gropa e plehrave komuniste.

A ekziston diçka e tillë si lidershipi autoritar në një shoqëri demokratike apo është një kontradiktë që mund të përfundojë vetëm në rënien e udhëheqësit ose në rënien e demokracisë? Njohuritë e shkencëtarëve politikë ofrojnë pak udhëzime. Në politikën krahasuese, "autoritar" i referohet një sistemi në të cilin nuk mbahen zgjedhje të lira dhe të ndershme. Në psikologjinë politike, një "personalitet autoritar" është dikush që vlerëson respektin, bindjen dhe sjelljet e mira mbi pavarësinë, kujdesin dhe kuriozitetin - preferenca që duket se kanë një farë korrelacioni me sjelljen e votimit. Por këto qasje nuk na ndihmojnë të vlerësojmë sjelljen dhe politikat.pasi të jenë zgjedhur. As nuk mund të na tregojnë me saktësi nëse përhapja e lajmeve të rreme mund të konsiderohet "autoritare", apo nëse mbledhja e fshehtë e të dhënave tona personale kërcënon demokracinë.

Vështirësia që ka shkenca politike në interpretimin e këtyre fenomeneve buron nga tre kufizime në të menduarit rreth asaj që përbën "autoritare" ose "autokratike". Së pari, është një kategori e mbetur pa përkufizim të vetin: autokratike janë të gjitha regjimet që nuk organizojnë zgjedhje të lira dhe të ndershme. Së dyti, ekziston theksi te zgjedhjet, ndërsa si shkencëtarët politikë ashtu edhe qytetarët e zakonshëm janë skeptikë ndaj një marrëdhënieje të drejtpërdrejtë midis të drejtave të votimit dhe kontrollit aktual mbi vendimmarrjen politike. Kjo lidhet me problemin e tretë: supozimin se vendimmarrja politike - demokratike ose autoritare - ende zhvillohet në nivel shtetëror. Kjo injoron ndikimin e proceseve të shumta të globalizimit në dekadat e fundit.Për të kuptuar se çfarë duhet të konsiderohet "autoritare" sot, na duhet një përkufizim i autoritarizmit që është thelbësor dhe dinamik, në vend që thjesht të tregojë një mungesë ose mangësi; një që përqendrohet në sabotimin e proceseve të llogaridhënies në kuptimin më të gjerë, jo vetëm në drejtësinë e zgjedhjeve; dhe një që për këtë arsye i jep mundësi edhe vlerësimit të proceseve politike brenda ose mbi shtetin, ose midis shteteve. Një përkufizim që përqendrohet në praktikat politike dhe jo në sistemet politike na mundëson më mirë të kuptojmë trendet autoritare në shekullin e 21-të dhe t'u përgjigjemi pyetjeve urgjente me të cilat përballet shoqëria.

Në të njëjtën kohë, nuk ka kuptim të zgjerohet kategoria e "autoritarizmit" për të përfshirë çdo fenomen politik me një ndikim negativ tek qytetarët. Diskriminimi, dhuna, korrupsioni dhe pabarazia mund të lidhen me praktikat autoritare, por ato nuk janë sinonime. Unë e përkufizoj një praktikë autoritare si "një model veprimi, i ngulitur në një kontekst institucional, që saboton llogaridhënien ndaj njerëzve mbi të cilët një aktor politik ushtron kontroll, ose ndaj përfaqësuesve të tyre, duke penguar aksesin e tyre në informacion ose duke shtypur zërin e tyre". Praktika të tilla, nga mashtrimet zgjedhore dhe burgosja e disidentëve deri te censura dhe propaganda, janë të zakonshme në regjimet autoritare, por ato nuk janë unike për to.Pengimi i aksesit në informacion mund të ndodhë në dy mënyra: sekret dhe gënjeshtra të paautorizuara. Politikanët, sigurisht, vazhdimisht e zbukurojnë, shtrembërojnë dhe shmangin të vërtetën, por një model i pengimit të informacionit shkon shumë përtej një gënjeshtre të vetme ose një ngjyrosjeje specifike të fakteve. Për shembull, gënjeshtra e vogël  është më i ndjekur ndonjëherë nuk është pjesë e një modeli më të gjerë. Kjo iniciativë, e cila në fund të mungeses së bashkëpunimit, kjo mund të ketë pasur qëllimin përfundimtar të dekurajojë dhe pengojë votimin. Ky shembull ilustron se si sabotimi i proceseve të llogaridhënies përmes gënjeshtrave dhe sabotimit mund të lidhet me shtypjen e votës.

Shkrimet në këtë rubrikë nuk shprehin qëndrimet e gazetës "Kosova Sot Online".