Avioni i së ardhmes me shpejtësinë e zërit dhe pa zhurmë

  • 05 nëntor 2019 - 15:17
Avioni i së ardhmes me shpejtësinë e zërit dhe pa zhurmë

Pesëmbëdhjetë vjet pas avioni i pasagjerëve supersonik, Concorde kreu fluturimin e fundit, raca e avionëve që fluturojnë me shpejtësinë e zorit po fiton një moment tjetër të përtërirë.

NASA ka zbuluar planin për testimin e aeroplanit të saj X, një avion i qetë supersonik dhe komercial për një udhëtim super të shpejtë dhe mbi të gjitha pa zhurmë.

"E imagjinoni duke udhëtuar në mënyrë të sigurt me shpejtësinë e zërit, duke arritur në destinacionin tuaj më të shpejtë dhe duke fluturuar me zhurmën dukshëm më të vogël. Nxënësit tanë po krijojnë një avion eksperimental që mund të kryej një fluturim supersonik mbi tokë, është e mundur", shkruan NASA.

Avionët e parë supersonik në botë u ndërtuan gjatë Luftës së Ftohtë. Në vitet '60, disa vende u përpoqën të zhvillojnë avionë të tillë, si Shtetet e Bashkuara, Bashkimi Sovjetik, dhe një përpjekje e përbashkët nga qeveritë franceze dhe britanike, të cilat përfundimisht çuan në krijimin e Concorde.

 Bashkimi Sovjetik ishte i pari që nisi një fluturim supersonik me Tupolev Tu-144 në qershor 1969 - tre muaj përpara Concorde.

Aeroplani, megjithatë, u rrëzua në Paris Air Show në vitin 1973, i cili, shoqëruar me shpenzimet e mirëmbajtjes jashtë kontrollit, çoi në ndërprerjen e tij pas vetëm 55 fluturimesh të udhëtarëve. Prodhimi i Tu-144 përfundoi zyrtarisht në vitin 1982.

Fluturimi i Concorde

Ndërkohë, Concorde nisi fluturimin në tetor 1969 me një shpejtësi maksimale prej më shumë se dyfishi i shpejtësisë së zërit. Ai hyri në shërbim në vitin 1976 dhe vazhdoi të fluturonte për 27 vitet e ardhshme, duke marrë njerëz nga Londra në Nju Jork në më pak se 3 orë e gjysmë.

Projekti u zhvillua nën një traktat anglo-francez me një kosto totale të programit të vlerësuar në 1.3 miliardë dollarë. Kostoja standarde e një bilete me një drejtim nga Londra në Nju Jork ishte 4350 paund dhe deri në 8.292 £ për një kthim. Në korrik të vitit 2000, një Concorde e Air France u rrëzua pak pasi mori dhe vrau 113 vetë. Aksidenti ul kërkesën për fluturime supersonike. Në vitin 2003, Concorde fluturoi për herë të fundit.

Aeroplani më i shpejtë në botë - SR-71 Blackbird

SR-71 Blackbird mban rekordin për avionin me shpejtësi më të lartë të të gjitha kohërave. Avionët e zbulimit Lockheed të operuar nga Forcat Ajrore të SHBA ishin në gjendje të arrijnë shpejtësi mbi Mach 3. Numri Mach është raporti i shpejtësisë së avionit drejt shpejtësisë së zërit. Fluturimet më shpejt se Mach 1, dhe deri në Mach 5, konsiderohen supersonikë.

Vetëm 32 aeroplanë të tillë janë prodhuar dhe ishin në shërbim nga viti 1964 deri në 1998. Shpenzimet e larta operative çuan në pensionimin e hershëm të Blackbird-it.

Që nga viti 1973, Administrata Federale e Aviacionit (FAA) ka ndaluar avionët civilë që të fluturojnë më shpejt se shpejtësia e zërit, megjithatë, këto kufizime ligjore janë aktualisht për rinegociim.

"Boom Supersonic" i SHBA-ve, synon të bëhet një pasues i suksesshëm i Concorde, duke shpresuar për hyrje komerciale deri më 2023. Kompania po zhvillon një aeroplan me 55 vende, të cilat pretendon se do të jenë në gjendje të marrin më shumë se gjysmën e kohës së fluturimit nga San Francisko në Uashington DC për vetëm dy orë e gjysmë.

Më parë këtë vit, Kina zbuloi plane për një fluturim hipersonik që hulumtuesit pretenduan se mund të udhëtonin kudo në botë në më pak se tre orë. Projekti hipersonik është zhvilluar për ushtrinë kineze, por mund të përdoret për pasagjerët në të ardhmen.


(Kosova Sot Online)