Zbuloni sekretet e Tokës në shkencën e 2026-ës

  • A.P /
  • 07 January 2026 - 09:00
Zbuloni sekretet e Tokës në shkencën e 2026-ës

Nga misionet e reja në Hënë dhe Mars, te pritjet për zbulimin e planetëve të ngjashëm me Tokën dhe rezultatet e eksperimenteve që synojnë identifikimin e 50 formave të kancerit nga një analizë gjaku, te projekti kinez që synon të shpojë 11 kilometra në koren e Tokës për të arritur mantelin: shkenca e vitit 2026 është plot premtime, sipas analizës së publikuar nga revista Nature në faqen e saj të internetit.

Misioni Artemis II është planifikuar jo më herët se shkurti i vitit 2026, i cili, 50 vjet pas misioneve Apollo, do të transportojë katër astronautë në orbitën hënore për 10 ditë në bordin  e anijes kozmike Orion.

 

Hëna është gjithashtu objektivi i misionit kinez Chang'e-7, i cili synon të arrijë polin jugor hënor në gusht, duke u ulur në sipërfaqe për të kërkuar akull uji dhe për të studiuar tërmetet hënore. Dy hënat e Marsit janë objektivi i Japonisë, e cila po përgatitet të nisë misionin Martian Moons eXploration (MMX) për të vizituar dy hënat Phobos dhe Deimos, duke sjellë disa mostra në Tokë.

Ende në temën e hapësirës, ​​misioni Platon i Agjencisë Hapësinore Evropiane mban premtime të mëdha: teleskopi i ri hapësinor, i planifikuar për t'u lançuar në dhjetor 2026, do të duhet të gjejë planetë të ngjashëm me Tokën jashtë Sistemit Diellor dhe të kuptojë nëse ata janë të aftë të strehojnë forma jete.

Pritje të mëdha presin edhe biomjekësinë në vitin 2026. Rezultatet e një studimi klinik të kryer në Britaninë e Madhe me 140,000 njerëz po ndiqen me shumë interes. Studimi synon të identifikojë, nëpërmjet një analize të thjeshtë gjaku , gjurmët e 50 formave të kancerit në fazën e hershme, para fillimit të simptomave. Nëse studimi jep rezultate pozitive, testet mund të shtrihen në dhjetëra spitale.
Pritet gjithashtu autorizimi për dy studime klinike të bazuara në teknikën Crispr, me redaktim të personalizuar të gjeneve  që në vitin 2025 lejoi korrigjimin e një sëmundjeje të rrallë metabolike tek një foshnjë e porsalindur.

Surpriza po vijnë edhe për inteligjencën artificiale, e cila po përgatitet të bëhet një prani e madhe në laboratorët kërkimorë : qëllimi është të shkohet përtej modeleve të mëdha gjuhësore (LLM) , të cilat janë të kushtueshme për t'u trajnuar, për të hartuar modele në shkallë të vogël që mësojnë nga grupe të vogla të dhënash dhe mund të specializohen në zgjidhjen e problemeve shumë specifike. Këto sisteme nuk gjenerojnë tekst, por përpunojnë përfaqësime matematikore të informacionit.

Së fundmi, pritet misioni kinez me anijen Meng Xiang, e cila synon të shpojë në koren e Tokës deri në 11 kilometra thellësi për  të arritur në mantel dhe për të marrë mostra që mund të na ndihmojnë të kuptojmë se si formohet dyshemeja e oqeanit dhe çfarë përcakton aktivitetin tektonik.


(Kosova Sot Online)