Mikroprocesori i parë ishte një çip i fshehur nga avioni F-14 Tomcat
Sekreti që ndryshon gjithçka: Mikroprocesori i parë nuk ishte Intel 4004, por një çip i fshehur nga avioni F-14 Tomcat.
Historia se cili ishte mikroprocesori i parë për një kohë të gjatë ishte e thjeshtë. Breza të tërë janë mësuar se Intel 4004 është fillimi i epokës moderne të kompjuterëve. Rezulton se kjo nuk është e saktë. Vite pasi Intel 4004 hyri në legjendë, doli në dritë zbulimi se avioni luftarak F-14 Tomcat përdorte një modul procesori që ishte gati përpara Intelit dhe ishte shumë më i fuqishëm. Pikërisht ky çip, i njohur si MP944, ndryshon gjithçka që mendonim se dinim për procesorët e hershëm, transmeton gazeta "Kosova Sot Online".
Ky zbulim është veçanërisht interesant sepse për dekada askush nuk mund ta konfirmonte. Ndërkohë që institucionet, motorët e kërkimit dhe mjetet e inteligjencës artificiale përmendnin automatikisht Intel 4004 si mikroprocesorin e parë, konkurrenti i vërtetë ishte i mbyllur pas sekretit ushtarak. Vetëm në vitin 1998 u shfaqën dokumente që konfirmuan se MP944 kishte përfunduar që në vitin 1970 dhe ishte instaluar në F-14 Tomcat, ku kontrollonte krahët me gjeometri të ndryshueshme të avionit.
Si mbeti i padukshëm MP944
Lista fillestare e fakteve tregon se kompania Garrett AiResearch e përfundoi MP944 përpara se Intel të prezantonte Intel 4004. Çipi ishte rreth tetë herë më i shpejtë dhe përpunonte 20 bite, ndërsa versioni i Intelit punonte me katër bite. Ray Holt, inxhinieri kryesor i projektit, madje shkroi një artikull për sistemin në vitin 1971, por nuk mori leje për ta publikuar. Sekreti ushtarak e fshehu plotësisht ekzistencën e këtij moduli mikroprocesori dhe në këtë mënyrë e formësoi historinë e teknologjisë në mënyrë të gabuar.
Ajo që është edhe më e rëndësishme, çipi ishte i domosdoshëm sepse asnjë pilot nuk mund të reagonte fizikisht mjaftueshëm shpejt për të kontrolluar manualisht krahët. Sensorët dhe llogaritjet duhej të funksiononin në kohë reale, gjë që MP944 e bënte pa gabim. Nëse ekzistenca e këtij sistemi do të ishte zbuluar më herët, historia e origjinës së arkitekturës moderne të procesorëve sot do të dukej krejt ndryshe.
Pse ende mbahet mend Intel 4004
Edhe pse MP944 është i pari sipas kronologjisë, Intel 4004 mbeti mikroprocesori i parë i disponueshëm komercialisht. Arsyeja është e thjeshtë. Për shkak të sekretit ushtarak, publiku mundi të shihte vetëm rezultatet e Intelit, veçanërisht pas rinterpretimit të kontratës me kompaninë NCM që lejoi shpërndarje më të gjerë. Kur dokumentet u shfaqën 27 vjet më vonë, tregu dhe historia e teknologjisë tashmë ishin formësuar, transmeton gazeta "Kosova Sot Online".
Megjithatë, as Intel 4004 nuk ishte plotësisht i vetëm. Të dyja arkitekturat kërkonin çipe shtesë për të funksionuar dhe disa kompani, në të njëjtën periudhë, prezantuan eksperimentet e tyre, si moduli AL1 i kompanisë Four-Phase Systems. Kjo e ndërlikon edhe më shumë pyetjen se çfarë e përkufizon saktësisht mikroprocesorin e parë, por lë të qartë një fakt themelor: MP944 ishte i pari që, në përdorim real, bënte atë që sot e quajmë logjikë procesori.
(Kosova Sot Online)
