Biserko: Hyrja e Malit të Zi në BE fundi i botës serbe

Marrëdhëniet mes Beogradit dhe Podgoricës janë përkeqësuar pas akuzave të ndërsjella dhe incidentit në Tivat, ku autoritetet malazeze nuk lejuan hyrjen e një grupi mbështetësish të Partisë Progresive Serbe.

Ngjarja ka nxitur debat nëse Mali i Zi po largohet gradualisht nga ndikimi politik i Serbisë, ndërsa Beogradi dhe Podgorica po shkëmbejnë akuza për ndërhyrje, presion politik dhe fushata dezinformimi.

Presidenti i Serbi, Aleksandar Vuçiç, ka akuzuar Malin e Zi për zhvillimin e një “lufte hibride”, por Ministria e Punëve të Jashtme e Mali i Zi i ka hedhur poshtë këto pretendime, duke i cilësuar ato si pjesë të një fushate presioni dhe dezinformimi.

Profesorja Olivera Komar vlerëson se tensionet nuk lidhen vetëm me incidentin në Tivat, por me dallimet e mëdha politike dhe shoqërore mes dy vendeve.

“Serbia po kalon një krizë të brendshme dhe një polarizim të fortë, ndërsa Mali i Zi është në procesin më të rëndësishëm që nga pavarësia”, ka deklaruar Komar.

Sipas saj, integrimi evropian është kthyer në qendrën e jetës politike në Mal të Zi dhe po forcon vetëbesimin shtetëror të vendit.

“Ngjarjet në Tivat nuk janë incident i izoluar, por pasqyrim i orientimeve të ndryshme politike që kanë Beogradi dhe Podgorica”, ka theksuar ajo.

Edhe presidentja e Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi, Sonja Biserko, thotë se Mali i Zi po ecën më shpejt drejt Bashkimit Evropian, ndërsa Serbia po ngec në procesin e integrimit.

“Ajo që po ndodh në Mal të Zi është një largim gradual nga zona e dominimit serb dhe një integrim në kuadrin institucional evropian”, është shprehur Biserko.

Ajo vlerëson se suksesi i Malit të Zi në rrugën drejt Bashkimi Evropian përbën sfidë për konceptin e “botës serbe”, ndërsa Beogradi vazhdon ta shohë vendin fqinj si hapësirë të ndikimit të vet politik dhe kulturor.

Sipas Komar, anëtarësimi i mundshëm i Malit të Zi në BE deri në vitin 2028 mund të krijojë efekt të madh edhe në Serbi.

“Hyrja e Malit të Zi në Bashkimin Evropian do t’u tregonte qytetarëve të Serbisë se integrimi evropian sjell investime, zhvillim dhe përfitime konkrete”, ka thënë ajo.

Ndërkohë, ajo ka komentuar edhe kthimin e fluturimit çarter me rreth 90 mbështetës të Vuçiçit, duke thënë se qeveria malazeze do të përballej me kosto të lartë politike nëse nuk reagonte.

Komar ka vënë në pah ndarjet brenda bllokut pro-serb në Mal të Zi, ku Milan Knezheviç shihet si zëri më i afërt me interesat e Beogradit, ndërsa Andrija Mandiç përpiqet të ruajë ekuilibër mes kursit pro-evropian dhe elektoratit tradicional.

Biserko ndërkohë thotë se Beogradi vazhdon të ketë disa mekanizma ndikimi në Mal të Zi, përfshirë Kishën Ortodokse Serbe, partitë pro-serbe, një pjesë të mediave dhe operacionet hibride të sigurisë.

Megjithatë, ajo thekson se mbështetja për pavarësinë e Malit të Zi është rritur ndjeshëm.

“Sot rreth 70 për qind e qytetarëve mbështesin pavarësinë, krahasuar me 55 për qind në referendum”, ka deklaruar Biserko.

Sipas saj, anëtarësimi i Malit të Zi në Bashkimin Evropian do të shënonte dobësimin përfundimtar të projektit të “botës serbe”, ndërsa Komar paralajmëron se Beogradi mund të tentojë të ngadalësojë procesin, por nuk ka kapacitet ta pengojë përgjithmonë rrugën evropiane të Podgoricës. 

(Kosova Sot Online)