Lexoni edhe:
Artistja Adelina Ismaili ka shënuar me sukses koncertin jubilar për 40 vjetorin e karrierës
Studiuesit kanë zbuluar drejtpërdrejt një aktivitet elektrik në Mars
Stuhitë me bubullima nuk janë vetëm një fenomen tokësor. Shkencëtarët e dinë prej kohësh se shkarkimet elektrike ndodhin në atmosferën e Jupiterit dhe Saturnit.
Tani, për herë të parë, studiuesit kanë zbuluar drejtpërdrejt një aktivitet elektrik të ngjashëm në Mars.
Matjet nga roveri Perseverance i NASA-s, tregojnë se pluhuri që rrotullohet në Planetin e Kuq mund të gjenerojë ngarkesë statike përmes fërkimit.
Të mërkurën, shkencëtarët raportuan në revistën Nature se rreziqet nga rrufetë do të duhet të merren në konsideratë kur planifikohen misionet e ardhshme me ekuipazh.
Në Tokë, dhe me shumë mundësi edhe në Jupiter dhe Saturn, stuhitë formohen kur pikat e ujit dhe kristalet e akullit përplasen, duke ndarë ngarkesat elektrike. Marsi është shumë i thatë për këtë proces.
Në vend të kësaj, shkencëtarët dyshojnë se grimcat e pluhurit që fërkohen me njëra-tjetrën në vorbullat e shpeshta të planetit, të njohura si djaj pluhuri, mund të krijojnë ngarkesa elektrike.
Stuhitë masive të pluhurit, që ndonjëherë shtrihen në mijëra kilometra, mund të luajnë gjithashtu një rol.
Dyshime që datojnë vite më parë
"Në Mars, ekzistenca e aktivitetit elektrik është dyshuar prej kohësh, por kurrë nuk është demonstruar drejtpërdrejt", shkruan Baptiste Chide dhe kolegët e tij nga Universiteti i Tuluzës.
Por deri më tani, provat ishin vetëm indirekte. Në vitin 2006, studiuesit amerikanë kapën sinjale radio të pazakonta nga Marsi dhe më vonë sugjeruan se ato mund të jenë shkaktuar nga rrufeja, megjithëse shpjegime të tjera nuk mund të përjashtoheshin.
Misionet orbitale gjithashtu dështuan të zbulonin shenja të qarta të shkarkimeve.
Për të zgjidhur çështjen, ekipi i Chide analizoi të dhënat e mbledhura në terren nga Perseverance, e cila ka qenë duke eksploruar Kraterin Jezero që nga viti 2021.
Roveri kap gjëmimin e bubullimës marsiane
Zbulimi i madh erdhi nga mikrofoni i integruar i roverit, i cili kapi 55 ngjarje në përputhje me shkarkimet elektrike pranë Perseverance.
Studiuesit thanë se pajisja regjistroi jo vetëm gjëmimin e dobët të "bubullimës" në Mars, por edhe një sinjal të shkurtër, jo-akustik pak më parë - një tronditje elektrike e shkaktuar kur fusha magnetike e shkarkimit ndërhyri shkurtimisht në elektronikën e mikrofonit.
Gjithashtu doli se 54 nga ngjarjet ndodhën gjatë erërave të forta, duke treguar se pluhuri që rrotullohet luan një rol kyç në gjenerimin e shkarkimeve elektrike në Mars.
Gjashtëmbëdhjetë ngjarje u regjistruan gjatë dy takimeve të afërta të roverit me "djajtë e pluhurit". Chide dhe kolegët e tij, dyshojnë se rrufeja ka më shumë të ngjarë të ndodhë gjatë ngjarjeve të tilla të lokalizuara sesa gjatë stuhive të pluhurit në shkallë të gjerë.
Vetëtima mund të ketë një ndikim të rëndësishëm në kiminë në atmosferë dhe në sipërfaqen e Marsit.
Shkarkimet elektrike, për shembull, nxisin formimin e substancave shumë oksiduese siç është peroksidi i hidrogjenit. Meqenëse substanca të tilla veprojnë si citotoksina, ato përkeqësojnë perspektivat e gjetjes së mikroorganizmave në Mars.
(Kosova Sot Online)
