Temperaturat globale kanë thyer rekorde për më shumë se një dekadë

Thatësirat, uraganet dhe zjarret në pyje po bëhen normaliteti i ri. Ekspertët thonë se temperaturat globale kanë thyer rekorde për më shumë se një dekadë, transmeton gazeta "Kosova Sot Online".

Pas një viti në të cilin zjarret shkatërruan Los Anxhelosin, një ciklon i rrallë përshkoi Azinë Juglindore dhe thatësira e detyroi Iranin të merrte në konsideratë zhvendosjen e kryeqytetit të tij – të dhënat e fundit tregojnë se viti 2025 ishte viti i tretë më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë.

Rezultatet nga programi i Shërbimit të Ndryshimeve Klimatike Copernicus i BE-së tregojnë gjithashtu se temperaturat globale gjatë tre viteve të fundit kanë qenë mesatarisht më shumë se 1.5 gradë Celsius (2.7 gradë Fahrenheit) mbi nivelet para industriale. Kjo është hera e parë që një periudhë trevjeçare e ka tejkaluar këtë prag.

Shkencëtarët kanë paralajmëruar prej kohësh për rreziqet e kalimit të pragut të temperaturës të vendosur nga Marrëveshja e Parisit e vitit 2015. Ata thonë se ngrohja mbi atë nivel do të thotë më shumë ditë me nxehtësi ekstreme, si dhe një rrezik në rritje të përmbytjeve vdekjeprurëse dhe stuhive shkatërruese.

Carlo Buontempo, drejtor i Shërbimit të Ndryshimeve Klimatike Copernicus, tha se bota tani do të detyrohet në mënyrë të pashmangshme ta tejkalojë atë prag në planin afatgjatë.

“Zgjedhja që kemi tani është se si ta menaxhojmë më së miri tejkalimin e pashmangshëm dhe pasojat e tij për shoqëritë dhe sistemet natyrore”, tha ai në një njoftim për shtyp. Shkencëtarët bien dakord për nevojën për të ulur njëkohësisht emetimet e gazrave serrë duke kaluar në energji të pastër.

Në samitin e klimës të Kombeve të Bashkuara të këtij viti, vendet pjesëmarrëse premtuan 120 miliardë dollarë për vendet veçanërisht të cenuara për të financuar projekte adaptimi – të tilla si muret detare, sistemet e paralajmërimit të hershëm dhe kultivimin e kulturave rezistente ndaj thatësirës. Premtimet për financimin e klimës nuk janë përkthyer gjithmonë në veprime konkrete në të kaluarën.

El Niño kontribuon në trendin trevjeçar

Gazrat serrë, të cilët thithin dhe bllokojnë nxehtësinë në atmosferë, mbeten shkaku kryesor i ngrohjes globale. Ato lirohen kur përdorim naftë, qymyr dhe gaz për të furnizuar me energji makinat tona ose për të ngrohur dhe ftohur shtëpitë tona, e ato lidhen edhe me një rritje të ngjarjeve ekstreme të motit që po marrin jetë në të gjithë botën.

Ky zhvillim përkeqësohet nga shkatërrimi i “mbytjeve” natyrore të karbonit, siç janë pyjet, të cilat normalisht thithin dioksid karboni.

“Të dhënat atmosferike të vitit 2025 tregojnë një pamje të qartë: aktiviteti njerëzor mbetet nxitësi dominues i temperaturave ekstreme që po vëzhgojmë”, tha Laurence Ruil, drejtor i Shërbimit të Monitorimit të Atmosferës Copernicus, duke shtuar se nivelet e “gazrave serrë janë rritur vazhdimisht gjatë dekadës së fundit”.

Por në vitet 2023 dhe 2024, gjërat u përkeqësuan edhe më shumë nga një El Niño veçanërisht i fortë – një model klimatik që ndodh çdo disa vjet dhe “shtyn” nxehtësinë nga oqeanet në atmosferë.

Pasojat ishin të dukshme në të gjithë botën. Copernicus zbuloi se akulli detar në të dy polet –  Polin e Veriut dhe të Jugut arriti nivele rekord në vitin 2025, se Antarktida kishte temperaturën e saj vjetore më të ngrohtë të regjistruar ndonjëherë dhe se gjysma e masës tokësore të botës përjetoi më shumë ditë të nxehta (të rrezikshme) se zakonisht.

“Atmosfera po na dërgon një mesazh dhe ne duhet ta dëgjojmë atë”, përfundon Ruil. 

(Kosova Sot Online)