Beteja për Presidencën 2026: Kosova mes Stabilitetit dhe një "Raundi të Tretë" Zgjedhor

Nga: Zef Prenka

Janar’26

Pas certifikimit të rezultateve të 28 dhjetorit, ku Lëvizja Vetëvendosje (LVV) vulosi një dominim të dytë me mbi 51% të votave, skena politike në Kosovë nuk po shkon drejt qetësisë, por drejt një "stuhie" kushtetuese. Afati i 4 marsit 2026 për zgjedhjen e Presidentit po kthehet në testin e vërtetë të pjekurisë për legjislaturën e re.

1. Paradoksi i numrave: 61 kundrejt 80

Ndonëse LVV me 57 ulëset e saj dhe mbështetjen e mundshme të minoriteteve joserbe mund ta formojë Qeverinë me lehtësi (61+ vota), zgjedhja e Presidentit mbetet "thembra e Akilit".

• Pengesa Kushtetuese: 

Kushtetuta kërkon që në sallë të jenë të pranishëm 80 deputetë që procesi të jetë valid. Edhe nëse LVV ka votat për të zgjedhur këdo në raundin e tretë (61 vota), ajo nuk mund ta fillojë procesin pa kuorum.

• Të analizojmë:

 Me PDK-në (22), LDK-në (15) dhe AAK-në (6) në opozitë, blloku opozitar kontrollon 43 mandate. Nëse opozita vendos të bojkotojë seancën, zgjedhja e Presidentit bëhet matematikisht e pamundur, duke e çuar vendin automatikisht në zgjedhje të reja.

2. Skenari Vjosa Osmani: 

Mes Mandatit të Dytë dhe "Kërcënimit" me Listë të Re

Deklarata e Presidentes Osmani se "nëse nuk e bëjnë presidente, do t’u dalë përballë në zgjedhje" ka ndryshuar rrënjësisht dinamikën e negociatave.

• Strategjia e Osmanit: Ky është një "shantazh" i hapur politik ndaj partive opozitare, por edhe një mesazh për Albin Kurtin. Osmani po thotë: "Ose më mbani në Presidencë, ose unë hyj në garë si parti/listë dhe ju marr vota të gjithëve".

• Dilema e Kurtit: Për Albin Kurtin, hapi i katërt (Presidenti) është i rrezikshëm. Ai ka nevojë për Osmanin për të ruajtur stabilitetin, por një marrëveshje me opozitën mund të kërkojë sakrifikimin e emrit të saj për një figurë "konsensuale" që opozita do ta pranonte për të qëndruar në sallë.

3. Opozita: Bojkoti si mjet mbijetese

PDK dhe LDK ndodhen para një udhëkryqi. Pas një humbjeje tjetër të thellë, hyrja sërish në zgjedhje brenda 3 muajve (nëse dështon zgjedhja e presidentit) mund të jetë vetëvrasje politike.

• PDK: Ka deklaruar se nuk do të japë "votë blanko". Ata do të kërkojnë një marrëveshje gjithëpërfshirëse (ndoshta përfshirje në qeverisje ose pozita kyçe në institucione) në këmbim të qëndrimit në sallë.

• LDK: E goditur nga rezultati i fundit, LDK-ja e ka më të vështirë të diktojë kushte, por mund të shërbejë si "shpëtimtare" e kuorumit nëse arrihet një gjuhë e përbashkët me Osmanin, dikur bashkëpartiake e tyre.

1. Skenari i Konsensusit Strategjik

Në këtë variant, Lëvizja Vetëvendosje dhe një pjesë e opozitës (ndoshta LDK ose deputetë individualë) arrijnë një marrëveshje të heshtur. Presidentja Osmani ose një kandidat tjetër siguron pjesëmarrjen e 80 deputetëve në sallë. Ky skenar ka një probabilitet mesatar dhe do të garantonte stabilitet institucional deri në vitin 2031, duke shmangur koston e zgjedhjeve të përsëritura.

2. Bllokada Opozitare dhe "Vdekja" e Legjislaturës

Ky është skenari më i rrezikshëm por me probabilitet të lartë. Nëse PDK, LDK dhe AAK qëndrojnë të unifikuara në bojkot, raundi i parë dhe i dytë dështojnë automatikisht për mungesë kuorumi. Pas 4 marsit 2026, Kuvendi shpërbëhet dhe vendi shkon në zgjedhje të parakohshme brenda 45 ditëve. Kjo do ta fuste Kosovën në një cikël të pafund zgjedhor.

3. "Modeli i Deputetëve Rebelë"

Një përsëritje e vitit 2021, ku pavarësisht qëndrimit zyrtar të partive opozitare, disa deputetë të caktuar vendosin të qëndrojnë në sallë "për hir të stabilitetit të shtetit". Ky skenar ka probabilitet të ulët aktualisht, pasi opozita pas humbjes së 28 dhjetorit duket më e rreshtuar kundër pushtetit absolut të LVV-së.

Skenari Albin Kurti:

Skenari i Albin Kurtit është një lojë durimi. Ai po llogarit që deri në mars 2026, lodhja politike dhe frika e opozitës nga një humbje tjetër e thellë do t'i detyrojë ata të bëhen "pjesëmarrës pasivë" në rizgjedhjen e Vjosa Osmanit, duke i dhënë Kurtit një mandat të plotë 4-vjeçar pa pasur nevojë për koalicione të vërteta.

Prandaj;

Nëse deri më 4 mars 2026 nuk ka një “tym të bardhë”, Kosova rrezikon një krizë legjitimiteti. "Kërcënimi" i  Vjosa Osmanit për t'u rikthyer në garën aktive politike është një thikë me dy tehe: mund të detyrojë partitë të merren vesh për ta mbajtur "larg" garës ekzekutive, ose mund të shërbejë si shkëndijë për një ri-rreshtim total të skenës politike kosovare.

Shkrimet në këtë rubrikë nuk shprehin qëndrimet e gazetës "Kosova Sot Online".