Kosova sot nuk rrezikon nga mungesa e votave por nga mungesa e kompromisit politik

Shkruan: ANALISTI-Isuf Bajraktari

Deklaratat e fundit të analistit ndërkombëtar Bodo Weber kanë nxitur debat në Kosovë, jo vetëm për shkak të përmbajtjes së tyre kritike ndaj qeverisjes aktuale, por edhe për faktin se ato vijnë nga një prej njohësve më të mirë të zhvillimeve politike në Ballkanin Perëndimor.

Lexoni edhe:

E konstaton analisti: Edi Ramës tani i janë konsumuar mashtrimet, intrigat, shpifjet dhe hipokrizitë

-Kur Weber flet për një qeverisje "relativisht autoritare" dhe për përpjekje për ta vënë shtetin nën kontroll politik, pyetja që shtrohet nuk është nëse duhet pajtuar verbërisht me këtë vlerësim, por nëse shoqëria dhe institucionet e Kosovës duhet ta marrin seriozisht këtë paralajmërim.

Kosova mbetet një demokraci funksionale me zgjedhje të lira, pluralizëm politik dhe liri të shprehjes. Megjithatë, demokracia nuk matet vetëm me ekzistencën e këtyre mekanizmave formalë. Ajo matet edhe me cilësinë e institucioneve, me respektimin e balancës së pushteteve dhe me aftësinë e qeverive për të pranuar kufizimet që imponon rendi kushtetues.

Në këtë pikë qëndron edhe shqetësimi kryesor i Weberit. Në shumë demokraci të reja është parë tendenca që fituesi i zgjedhjeve të identifikojë veten me shtetin dhe ta interpretojë fitoren elektorale si mandat për dominim institucional. Ky nuk është domosdoshmërisht autoritarizëm klasik, por është një proces gradual që dobëson kontrollin demokratik dhe e zhvendos balancën e pushtetit në favor të ekzekutivit.

Pikërisht për këtë arsye, debati nuk duhet të fokusohet te personat, por te fenomeni. Demokracia fillon të dobësohet atëherë kur institucionet shihen si instrumente të pushtetit dhe jo si mekanizma të shtetit.

Nëse kësaj i shtohet edhe polarizimi i thellë politik, atëherë rreziku nuk është vetëm tensioni institucional, por hyrja në një cikël të pafund krizash dhe zgjedhjesh të parakohshme.

Në sistemet parlamentare, përgjegjësia kryesore për daljen nga bllokadat bie mbi fituesin e zgjedhjeve. Fitorja sjell legjitimitet, por sjell edhe përgjegjësi. Një forcë politike që pretendon të qeverisë vendin duhet të jetë e aftë të ndërtojë ura komunikimi dhe jo vetëm të administrojë përkrahjen e elektoratit të saj.

Natyrisht, edhe opozita ka pjesën e vet të përgjegjësisë. Refuzimi sistematik i dialogut dhe logjika e bllokadës nuk prodhojnë zgjidhje. Megjithatë, historia politike e demokracive parlamentare tregon se barra më e madhe e përgjegjësisë bie mbi atë që kërkon të udhëheqë shtetin.

Kosova sot nuk rrezikon nga mungesa e votave. Ajo rrezikon nga mungesa e kompromisit politik.

Në këtë kontekst duhet parë edhe raporti ndërmjet Kryeministrit Albin Kurti dhe Presidentes Vjosa Osmani. Për vite me radhë, ata u perceptuan si pjesë e të njëjtit projekt politik dhe e të njëjtit vizion reformues. Çdo largim mes tyre nuk është thjesht çështje raportesh personale, por ka potencial të ndikojë drejtpërdrejt në konfigurimin e ardhshëm të skenës politike.

Presidentja Osmani ka ndërtuar një profil të veçantë ndërkombëtar dhe ka fituar një kapital politik që nuk varet domosdoshmërisht nga Vetëvendosje. Nëse dallimet politike mes tyre vazhdojnë të thellohen, Kosova mund të hyjë në një fazë të re rreshtimesh politike, ku elektorati që dikur vepronte në sinkron do të përballet me alternativa të ndryshme brenda të njëjtit kamp politik.

Prandaj, thelbi i debatit nuk është nëse Bodo Weber ka të drejtë në çdo vlerësim që bën. Thelbi është se paralajmërimet e tij prekin disa nga plagët reale të sistemit politik të Kosovës: polarizimin ekstrem, mungesën e kulturës së kompromisit, personalizimin e pushtetit dhe dobësimin gradual të dialogut institucional.

Demokracitë nuk rrëzohen brenda natës. Ato dobësohen ngadalë, kur fituesit fillojnë të besojnë se shteti u përket atyre, ndërsa humbësit fillojnë të besojnë se bllokada është forma e vetme e opozitarizmit.

Kosova ka nevojë për më shumë demokraci institucionale, jo për më shumë armiqësi politike. Sepse, në fund, asnjë qeveri nuk forcohet duke dobësuar institucionet dhe asnjë opozitë nuk fiton duke bllokuar shtetin. Humbësi i vetëm në këtë betejë mbetet Republika e Kosovës.

Shkrimet në këtë rubrikë nuk shprehin qëndrimet e gazetës "Kosova Sot Online".