Bajraktari: Kur pushteti mbetet pa ide, shpik fajtorë

Kur pasuria shpallet faj dhe urrejtja shitet si reformë

Nga Isuf Bajraktari

Sa herë pushteti mbetet pa ide për zhvillim, ai shpik një armik të ri. Dikur quhej “armik i klasës”, sot quhet “pasuri e pajustifikueshme”. Emrat ndryshojnë, qëllimi mbetet: mobilizo zemërimin, jo mendjen.

Në politikë, kur mungon vizioni për të prodhuar mirëqenie reale, gjithmonë gjendet një rrugë më e lehtë: të prodhohet faj. Dhe sot, në Kosovë, faji më i përdorshëm politikisht po vishet me një emër që tingëllon moral, por funksionon elektoralisht pasuria.

Nën parullën e luftës kundër korrupsionit, po ndërtohet një diskurs ku pasuria nuk trajtohet më si rezultat pune, rreziku apo iniciative personale, por si shenjë dyshimi, si faj paraprak. Mesazhi është i thjeshtë dhe i rrezikshëm: kush ka më shumë, duhet të justifikohet; kush nuk bind, duhet ndëshkuar.

Kjo nuk është reformë. Kjo është gjuhë fushate.

Nga ligji te instinkti

Shteti i së drejtës bazohet në prova, procedura dhe përgjegjësi individuale. Por gjuha që po ushqehet sot kërkon diçka tjetër: emocione kolektive. Nuk pyet “çfarë ke bërë?”, por “sa ke”. Nuk kërkon hetim profesional, por rrëfim publik të jetës private.

Kur pasuria trajtohet si mëkat politik, ligji pushon së qeni instrument drejtësie dhe shndërrohet në vegël morale. Dhe kur shteti merr rolin e gjykatësit moral, drejtësia humbet neutralitetin.

Kush përfiton nga kjo gjuhë?

Le ta themi pa iluzione: politika.
Shtresat e lodhura nga varfëria dhe pasiguria ekonomike ushqehen me idenë se dikujt tjetër “do t’i merret”. Krijohet iluzioni i drejtësisë, pa u krijuar drejtësi reale. Nuk hapen vende pune, nuk rriten paga, nuk ndërtohet ekonomi, por prodhohet kënaqësi e momentit.

Kjo është barazi përmes hakmarrjes simbolike. Dhe kjo mjafton për votë.

Urrejtja nuk ndërton shtet

Historia është e pamëshirshme: sa herë pasuria është demonizuar në emër të barazisë, rezultati ka qenë ikje kapitali, ekonomi informale dhe një elitë e re më e mbyllur se e vjetra. Korrupsioni nuk është zhdukur kurrë duke shpallur pasurinë armik publik, por vetëm duke ndëshkuar shkeljen konkrete, individuale.

Kur politika zgjedh ndarjen “ne kundër atyre”, ajo nuk po pastron sistemin, po e paralizon.

Çfarë u thuhet të rinjve?

Nëse pasuria është automatikisht e dyshimtë, çfarë u premtohet të rinjve të Kosovës?
Të mos rrezikojnë?
Të mos synojnë sukses?
Të mos rriten, që të mos akuzohen?

Një shoqëri që frikësohet nga dallimi ekonomik nuk prodhon drejtësi. Prodhon mesatare të frikësuar.

Drejtësia nuk bërtet, ajo punon

Korrupsioni luftohet me institucione të forta, jo me fjali të forta. Me hetime profesionale, gjykata të pavarura dhe ndëshkim individual, jo me moralizim kolektiv për konsum publik.

Kur drejtësia bërtet më shumë se sa punon, dhe ligji përdoret më shumë për të ndezur emocione sesa për të ndërtuar institucione, kemi të bëjmë me politikë zgjedhore, jo me shtet‑ndërtim.

Urrejtja është armë elektorale shumë efikase.
Por është themeli më i dobët për shtet.

Shkrimet në këtë rubrikë nuk shprehin qëndrimet e gazetës "Kosova Sot Online".