Një zgjedhje që duhet bërë pjesëmarrja e qytetarëve apo despotizmi

Nga Mr.Ali Hertica

Autoritarizmi partiak është një sistem politik ku një parti e vetme monopolizon kontrollin e qeverisjes, shpesh duke shtypur pluralizmin dhe duke kufizuar liritë civile. Karakterizohet nga hierarki e rreptë, mungesë gare të lirë dhe përqendrim i pushtetit që shmang ndarjen tradicionale të pushteteve.Përballë rrezikut të rrëshqitjes së sistemit demokratik drejt autoritarizmit për shkak të pakënaqësisë së qytetarëve të tij, është urgjente të rifitohet besimi i tyre duke u dhënë atyre një rol më të madh në drejtimin e punëve publike dhe duke u ofruar atyre arsim të vërtetë demokratik.Demokracia në Kosovë vuan nga patologji, shumë prej të cilave janë unike për vendin.

Sigurisht, Kosova  nuk është aspak i vetmi vend në botë që përjeton një pakënaqësi në rritje të qytetarëve ndaj udhëheqësve të tyre, një rritje të pushtetit të partive të ekstremit të djathtë ose një paaftësi për të frenuar rritjen e pabarazive sociale ose për të mbrojtur qytetarët e saj nga efektet e ndryshimeve klimatike dhe shkatërrimit të biodiversitetit. Por në pak vende evropiane të krahasueshme, niveli i mosbesimit publik në institucione dhe udhëheqës është gjithashtu i lartë.

Vetë sistemi politik duket i paaftë t'u përgjigjet aspiratave të qytetarëve. Inercia e kornizës institucionale është e konsiderueshme. Ndërsa qytetarët kryesisht miratojnë futjen e përfaqësimit proporcional ose rritjen e përdorimit të referendumeve, çdo reformë e rëndësishme institucionale duket praktikisht e pamundur për momentin.Kjo gjendje gati status quo dhe bllokim rrjedhin nga mungesa e vullnetit të vërtetë politik për të transformuar këto institucione dhe frika midis atyre që kanë ardhur në pushtet përmes mjeteve të caktuara për t'i ndryshuar ato. Në fund të fundit, është sikur udhëheqësit e partive politike .Gjithçka duhet të ndryshojë në mënyrë që gjithçka të mbetet e njëjtë." "Nëse duam që gjithçka të mbetet e njëjtë, duhet të kemi ndryshime në gjithçka.Megjithatë, ne do të donim të mbronim idenë se ekzistojnë zgjidhje politike, të disponueshme tani, për të gjetur një rrugë demokratike dhe pozitive për të dalë nga ky bllokim.Para së gjithash, është thelbësore të rimendohet vendi dhe roli i qytetarëve të zakonshëm në procesin përfaqësues. Ata nuk munden më, dhe nuk duan më, të jenë të kënaqur me rolin e konsumatorëve ose spektatorëve të thjeshtë të politikës. Nëse korniza e demokracisë përfaqësuese, siç u konceptua në fund të shekullit të 19 të nga etërit themelues të "qeverisë përfaqësuese", e bën atë një "aristokraci të zgjedhur" të thjeshtë përfaqësuesish të konsideruar më të mençur dhe më kompetentë se populli për të marrë vendime, atëherë është më e nevojshme se kurrë të lejohet dhe inkurajohet pjesëmarrja e këtij të fundit në pushtet.

Çdo transformim që ndikon në stilin e jetës ose fuqinë blerëse që imponohet nga lart, pa ata që preken më drejtpërdrejt të jenë në gjendje të marrin pjesë në vendimet që i përkasin, rrezikon të refuzohet nga një pjesë e madhe e popullsisë.Qytetarë kan treguar se, kur qytetarët përfshihen dhe inkurajohen të marrin pjesë në formësimin e politikave që i konsiderojnë të drejta shoqërore dhe efektive nga ana mjedisore, ata angazhohen plotësisht dhe janë shumë më ambiciozë se zyrtarët e zgjedhur.Një nga faktorët kryesorë që kontribuon në mosbesimin aktual të qytetarëve ndaj atyre që janë në pushtet është ndjenja e mospërfaqësimit politik. Për më tepër, një segment në rritje i popullsisë duket se ka humbur besimin në aftësinë e zgjedhjeve dhe partive qeverisëse të njëpasnjëshme për të përmirësuar kushtet e tyre të jetesës. Këto dy qëndrime shpesh i bëjnë ata të shpresojnë se një qeveri e ekstremit të djathtë do të jetë më e aftë të adresojë interesat e tyre dhe të marrë vendime politike efektive. Përveçse të dorëzohemi ndaj një kthese kaq autoritare, e vetmja mënyrë sot për të legjitimuar vendimet dhe për të rivendosur besimin në politikë është përfshirja e qytetarëve në procesin e vendimmarrjes.Për gati dy dekada tani, eksperimentet në demokracinë deliberative dhe pjesëmarrëse janë përhapur në të gjithë botën. Bazuar në përzgjedhjen e rastësishme, këto mekanizma shpesh kanë demonstruar se futja e tyre, në nivel lokal ose kombëtar, mund t'i bëjë vendimet politike më efektive dhe më legjitime. Ndërsa është e vështirë të ofrohen prova objektive dhe përfundimtare të superioritetit epistemik dhe politik të zgjedhjeve të bëra me pjesëmarrjen e qytetarëve, shembuj të shumtë tregojnë në këtë drejtim. Kjo është veçanërisht e vërtetë për sistemet e pakta që kanë kombinuar me sukses demokracinë deliberative dhe referendumet, siç janë asambletë e qytetarëve irlandezë.A është e mundur të parashikohet një zgjidhje tjetër për të ruajtur një demokraci. Legjitimiteti i veprimit politik është në rrezik. Një pjesë e madhe e qytetarëve, niveli mesatar i arsimimit të të cilëve është rritur, nuk mund ta tolerojnë më të përballen me një fakt të kryer dhe e perceptojnë çdo projekt ose legjislacion që i prek drejtpërdrejt, për të cilin nuk konsultohen, si arbitrar. Nëse nuk bëhet zgjedhja e diskutimit dhe pjesëmarrjes së qytetarëve, e vetmja mundësi e mundshme për imponimin e politikave bëhet forcë.

Shkrimet në këtë rubrikë nuk shprehin qëndrimet e gazetës "Kosova Sot Online".